جنگلهای هیرکانی در شمال ایران، یکی از اکوسیستمهای با ارزش و با قدمت بسیار، این روزها در آتش گرفتارند. آتشسوزی در منطقه «الیتِ مرزنآباد» (استان مازندران، حوالی چالوس) به یکی از چالشهای زیستمحیطی جدی تبدیل شده است.
زمان و چگونگی شروع آتشسوزی جنگلهای هیرکانی
، آتشسوزی اولیه در حدود ۱۰ آبان ماه آغاز شده بود، اما بعد از یک دوره مهار، از ۱۵ آبان دوباره شعلهور شد.
سپس در حدود ۲۴ آبان نیز گزارش شده که آتش دوباره شدت گرفته است.
به گفته مدیرکل منابع طبیعی مازندران، بخشهایی از منطقه آتشسوزی کف جنگل خیلی خشک است و لاشبرگ (برگهای خشک و لاشه درختان) زیاد است که باعث شده سوخت زیادی برای شعلهور شدن آتش فراهم باشد.
همچنین وزش باد شدید یکی از عوامل مهم در شعلهور ماندن آتش عنوان شده است.
گستردگی آتش و خسارتها
استاندار مازندران اعلام کرده که ۸ هکتار از جنگل الیت بر اثر آتشسوزی دچار آسیب شدهاند.
برخی منابع محلی همچنین گزارش دادهاند که آتشسوزی وارد چهارمین هفته شده و با وجود عملیات، برخی «لکّهها» (نقاط کوچک فعال آتش) هنوز شعلهورند.
به گفته برخی مسئولان، پوشش گیاهی انبوه، درختان شکسته و خشک، ستون درختی فرسوده جنگل، لاشبرگها و برگهای خشک کف جنگل، باعث شده آتش آسانتر گسترش یابد و خاموش شدن کامل آن پیچیدهتر باشد.
مدیرکل منابع طبیعی در مصاحبهای گفته که منطقه آتشسوزی شیب زیادی دارد (منطقه صعبالعبور) که عملیات زمینی را دشوار کرده است.
علل احتمالی آتشسوزی
کارشناسان و مدیران محلی آتشسوزی را عامل انسانی میدانند. برخی از مسئولان گفتهاند احتمال نقش «شکارچیان، افراد متخلف یا حفاران» در ایجاد آتش وجود دارد.
همچنین، انباشت مواد قابل سوخت (لاشبرگ، درختان پوسیده) در جنگل باعث شده آتش با شدت بیشتری گسترش یابد.
اقدامات انجام شده برای مهار آتش
ایران رسماً «کمک فوری بینالمللی» درخواست کرده است.
ترکیه پاسخ داده و تیم عملیاتی به منطقه الیت اعزام کرده است. بر اساس گزارش آناتولو، هواپیماهای ترکیه وارد منطقه آتشسوزی شدهاند.
، ایران قرار است دو هواپیمای بمبافکن آبپاش تخصصی و یک هلیکوپتر از ترکیه دریافت کند.
عملیات هوایی بزرگی در حال انجام است: استفاده از هواپیماهای ایلوشین ۴۰ تنی برای آبریزی بر محل آتش.
در کنار عملیات هوایی، حدود ۴۰۰ نفر نیرو از استانهای مختلف به منطقه آتشسوزی اعزام شدهاند (نیروهای بومی، امدادی، منابع طبیعی). Mehr News
جلسه مدیریت بحران با حضور مسئولان ارشد (استاندار، رؤسای سازمان محیطزیست، مدیریت بحران و غیره) در منطقه الیت برگزار شده است تا هماهنگی لازم برای اطفا افزایش یابد. Khabar Farsi
همچنین دستور قضایی برای بررسی دقیق علت آتشسوزی صادر شده است تا عوامل انسانی احتمالی شناسایی و با آنها برخورد قانونی شود.
وضعیت کنونی (آخرین گزارشها)
با وجود تلاشهای گسترده، آتش هنوز به طور کامل مهار نشده است؛ نقاطی به صورت لکهای آتش همچنان فعالاند.
وزش باد مجدداً وضعیت را پیچیده کرده و موجب شعلهور شدن دوباره آتش شده است.
برخی ناظران و کاربران فضای عمومی تأکید دارند که نبود یک «رهبری واحد مدیریت بحران» باعث تأخیر در عملیات شده است. یورونیوز به این نکته اشاره کرده است.
مسئولان اعلام کردهاند که تلاشها برای کنترل کامل آتش ادامه دارد و اولویت اکنون خاموش کردن کامل نقاط فعال آتش است تا از گسترش بیشتر جلوگیری شود.
اهمیت زیستمحیطی
- جنگلهای هیرکانی یکی از قدیمیترین اکوسیستمهای جهان هستند و در پرونده یونسکو ثبت شدهاند.
- نابودی بخشی از این جنگلها میتواند پیامدهای طولانیمدت برای خاک، پوشش گیاهی و تنوع زیستی منطقه داشته باشد.
- کارشناسان هشدار دادهاند که ادامه آتشسوزی بدون مهار کامل، تهدید جدی برای میراث طبیعی ایران خواهد بود.